Computer & Internet

Trong ngày Đại Hội Y Nha Dược Anaheim, Califonia 8/2002 vừa qua, lớp computer workshop “Chữ Việt trên Internet” có số người tham dự vượt xa mức dự trù. Số người tham dự tiên đoán khoảng trên dưới 20, nhưng 40 bản hand-out sửa soạn sẵn đã không đủ để phân phát, và có lúc lớp không đủ chỗ ngồi cho tất cả mọi người.

Lớp có sự hiện diện của Bác sĩ Võ Văn Phước và Bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn, Chủ tịch Hội Đồng Đại Diện và Chủ tịch Ban Chấp Hành Hội Quốc Tế Y Sĩ Việt Nam Tự Do; Bác sĩ Trần Đình Thủy và Bác sĩ Trần Duy Tôn, Chủ tịch Hội Đồng Quản Trị và Chủ tịch Ban Chấp Hành Hội Y Sĩ Việt Nam Tại Hoa Kỳ. Ngoài ra, còn có Giáo sư Đỗ Thị Nhuận, các bác sĩ Trần Ngươn Phiêu, Nguyễn Đức Liên, Trần Văn Tích, Bùi Minh Đức, Đỗ Tường Sơn, Nguyễn Văn Sĩ, ...

Với sự dẫn giải của hai thuyết trình viên, Bác sĩ Hồ Ngọc Minh và Bác sĩ Nguyễn Phước Bảo-Quý, lớp thường xuyên rộ lên những tràng cười thoải mái (học về computer có gì mà serious!). Vào cuối giờ, lúc chia tay, Bác sĩ Nguyễn Văn Sĩ thân tình nhắc nhở: “Các anh Minh, Bảo-Quý, Đức nhớ mở lại lớp này vào kỳ Đại Hội tới”.

Sự thành công của lớp computer chứng tỏ nhiều người trong y giới chúng ta đang quan tâm đến việc sử dụng computer để liên lạc và truyền thông. Sự hiện diện của quí anh trong cơ cấu lãnh đạo của hai hội QTYSVNTD và YSVNTHK cũng chứng tỏ một khả năng mới đang được chú ý: khả năng lãnh đạo qua truyền thông tin học.

Vài năm nay, hầu như bất cứ lãnh vực nào cũng dùng đến E-mail, và E-mail đã trở thành một phương tiện hoạt động hữu hiệu của các hội y sĩ chúng ta. Tuy vậy, phương tiện hoạt động này còn khá mới mẻ, nên thành thực mà nói, việc sử dụng còn khá nhiều trật vuột. Nhiều thư gửi cho biết có đính kèm tài liệu (attachment), song khi mở ra không thấy tài liệu đính kèm, thư trả lời có ý trả lời chung lại gửi đến chỉ một người, nhiều thư riêng gửi lộn vào diễn đàn chung chẳng ai hiểu ất giáp gì cả, v.v..

Thêm một khó khăn: làm thế nào để chuyển đạt tư tưởng, mệnh lệnh bằng chữ Việt qua E-mail. Đến nay (và có lẽ sẽ mãi mãi), tiếng Việt vẫn là ngôn ngữ nối kết mọi người y sĩ Việt Nam trên khắp thế giới, chữ Việt vẫn là chữ viết chính thống trong các văn kiện liên lạc nội bộ, cũng như để liên lạc giữa các hội y sĩ chúng ta. Song việc viết chữ Việt trong các e-mails đặt ra một số vấn đề kỹ thuật: ngoài việc phải biết đánh máy, còn phải biết cách đánh dấu chữ Việt sao cho người nhận e-mail đọc được, tức cách sử dụng một chương trình (program) có khả năng đánh nhiều dạng chữ Việt có dấu, tùy người nhận thích đọc dạng nào. (Chữ Việt không dấu... không đúng chữ Việt, khó đoán, dễ gây hiểu lầm).

Nghe thì nhiêu khê, tưởng chừng khó lắm, nhưng thực ra rất dễ. (Xin dẫn chứng: Giáo sư Đinh Xuân Anh Tuấn, Chủ tịch Hội Đồng Đại Diện, Hội Quốc Tế Y Sĩ Việt Nam Tự Do, một học viên của lớp computer workshop trong ngày Đại Hội vừa qua, chỉ vài ngày sau Đại Hội, đã gửi cho tôi một e-mail dùng đúng dạng chữ Việt Unicode được chỉ dẫn trong lớp computer workshop).

Xin đề nghị: chúng ta nên tiếp tục mở lớp computer workshop trong những kỳ Đại Hội kế tiếp (và ngay cả trong những buổi họp mặt của các hội y sĩ địa phương), hướng dẫn kỹ thuật sử dụng E-mail, và cách viết các dạng chữ Việt có dấu trong e-mail.

Vạn sự khởi đầu nan, song thiển nghĩ, việc này chẳng hề nan như chúng ta tưởng. Các lớp computer workshop vừa vui, vừa ích, vừa là cơ hội trau dồi khả năng lãnh đạo qua truyền thông tin học.

Nguyễn Văn Đức

8/2002.

Chữ Việt không dấu

Phạm Tu Chính

Sống ở thế kỷ 21, người Việt chúng ta nay liên lạc với nhau thường dùng điện thư, vừa nhanh vừa đỡ tốn tiền tem thư. Tuy nhiên, sống ở nhiều quốc gia khác nhau các máy vi tính gắn các thảo chương khác nhau: trong nước dùng bộ chữ TCVN, bên Hoa Kỳ thường dùng VNI, Gia Nã Đại hay dùng VISCII, Âu Châu và Pháp thường dùng VPS của Hội Chuyên Gia Việt Nam. Vì vậy, việc đọc thư chữ Việt xảy ra nhiều chuyện vui cười.

Nhận thư với bộ chữ Việt khác nhau ra dấu không đúng, đọc không được, cần phải biết hoán chuyển mới ra dấu đúng. Một số người đã dùng, viết với dấu thả bên cạnh chữ (gọi là Việt Net, hay chữ Việt VIQR, chữ Việt râu ria, đọc khá rức mắt, nếu không quen), nhiều người ngại đã viết thư không có dấu khiến nhiều khi hiểu nhầm đã cười ra nước mắt.

Quý vị độc giả Nội San Y Giới chắc còn nhớ câu chuyện "Lông lợn rừng'' đã đăng trên báo nhà cách đây trên 10 năm. Cũng như ngày xưa điện tín báo tin ''vỡ đê'' đã thành ''vợ đẻ''. Năm 1947, tại một địa phương ở miền Bắc, Tỉnh ủy Việt Minh nhận đươc công điện ruồng bắt các đảng viên Việt Nam Quốc Dân Đảng đã đem bắn ngay ban đêm chỉ vì công điện viết không dấu như sau : "BAT DEM BAN NGAY VE TRUNG UONG TRINH", nguyên bản nếu thả dấu sẽ là "bắt ban đêm, ban ngày về Trung ương trình", gặp Tỉnh Ủy khát máu lại hiểu là ''bắt đem bắn ngay''!

Gần đây, trên mạng lưới có site easyvn@.fr cho biết bạn chỉ cần đánh thư hay bài chữ Việt không thả dấu, sau nhờ site này làm tiếp sẽ ra dấu (thư ngắn dưới 50 chữ khỏi trả tiền). Anh bạn trẻ Nguyễn Phước Bảo-Quý ở Úc đã cho hay tin này, chúng tôi không tin là máy có thể làm ra đúng 100% ý của tác giả viết nên có hỏi nhờ Bảo-Quý làm thử hai câu sau: Câu 1: "Bà A là một người đàn bà đảm đang", Câu 2: "Bà B là một người đàn bà dâm đãng", chúng tôi nhận được hai người trả lời là không ra đúng, anh bạn PHT ở Montréal Canada đã trả lời tếu như sau: ''Tôi đã thử, cả hai bà đều dâm đãng hết!!''. Nếu không bỏ dấu, ''Chiều nào Ông X cũng đi nhà thờ'' đọc nhầm ra là ''đi nhà thổ''!! Ăn bánh mì ''thịt nguội'' đọc nhầm thành bánh mì ''thịt người''. Cũng vậy với các chữ tinh tú, tình tứ, tĩnh từ, máy khó có thể hiểu ý người viết để bỏ dấu.

Trong một thư trao đổi khi chỉ cách làm vài thủ thuật trên máy cho anh bạn PDS, một dân soa mã tước có hạng, đêm đã khuya anh bạn viết cám ơn và cho biết đang mò (để làm) chứ không phải đang mó, anh sợ mó và cho hay đã lâu không được mó (sờ quân bài mã tước) khiến anh bạn trẻ NPBQ ở bên Úc thương ông bác tuổi mới trên 70 mà nay lâu không sờ, mó lại còn sợ mó nữa, định gửi biếu ít thuốc V. của hãng Pfizer!!.

May mắn thay trong những năm gần đây các hãng điện tử lớn trên thế giới như Microsoft, Adobe, Aldus, Apple, IBM, HP, đã bỏ tiền ra thành lập tổ chức ''The Unicode Consortium'' để đặt ra tiêu chuẩn cho mọi hệ thống máy điện toán trên thế giới các ngôn ngữ Pháp, Anh, Nhật, Đại Hàn, Trung Hoa, Thái hay Việt Nam có bộ chữ viết thống nhất Unicode, trong tương lai chắc không còn việc người Việt chúng ta ở các nước khác nhau trên thế giới dùng VNI ,VPS, TCVN, ... nữa mà ai cũng sẽ dùng Unicode chữ Việt thống nhất đã có sẵn khi mua máy, như vậy việc truyền bá văn hoá hay trao đổi thư từ không còn có sự đọc nhầm chữ ''tác'' thành chữ ''tộ'' (chữ nho, quên!) ''vỡ đê'' thành ''vợ đẻ'' nữa.

Hội Quốc Tế Y Sĩ Việt Nam Tự Do trong mục đích muốn truyền bá Văn Hoá, Truyền Thông đã phát hành cuốn ''Viết, Đọc chữ Việt trên Computeur và Internet'' do hai bác sĩ Nguyễn Văn Đức và Nguyễn-Phước Bảo-Quý phụ trách biên soạn, chỉ dẫn việc dùng Unicode cùng cách lấy miễn phí trên mạng lưới các thảo chương để đánh bài, đánh thư chữ Việt ra dấu đúng. Sách dầy 134 trang, in đẹp, có nhiều hình chỉ dẫn rõ ràng giá bán 14,65 Euros (Pháp) hay 17,4 Euros (Âu châu) gửi đến tận nhà.

Quý vị muốn mua xin liên lạc Hội Y Giới Việt Nam Tự Do tại Pháp. Ở Hoa Kỳ, Gia Nã Đại xin hỏi Hội Y Sĩ địa phương, hoặc liên lạc: YTE Distributors, Inc., P.O. Box 2043, Westminster, CA 92684-2043, USA; Tel: (562) 436-2566; Fax: (562) 436-8998; E-mail: Ytedis@yahoo.com. Sách giá 15 mỹ-kim gửi đến tận nhà ./.

Viết tiếng Việt Thống nhất mã Unicode với Macintosh

(Bài đăng trên báo Tin Tức, Pháp)

LTS (báo Tin Tức): Bác sĩ Nguyễn-Phước Bảo-Quý là một bác sĩ trẻ hiện hành nghề tại Sydney, Úc châu. Anh là đồng tác giả cuốn "Viết, đọc chữ Việt trên computer và Internet" do Hội Quốc Tế Y Sĩ Việt Nam Tự Do ấn hành.

Tôi vốn là một người ái mộ Macintosh từ lâu, từ thời dùng Macintosh SE với màn ảnh trắng đen. Cái Macintosh LC III là cái máy Macintosh màu đầu tiên tôi mua năm 1993, bây giờ vẫn còn giữ và cho đến năm năm trước vẫn được tôi dùng làm một internet server.

Tôi là dân thích lắp ráp computer từ hồi trung học, vợ tôi lại là chuyên viên thảo chương mainframe. Vì chúng tôi viết chương trình cho phòng mạch với tham vọng bán cho các bác sĩ khác, tôi bắt buộc phải bắt đầu làm quen với PC từ năm 1998 vì PC vẫn được đám đông chuộng hơn, nhưng thật sự chẳng muốn biết gì nhiều về nó cho đến năm 2000 khi tôi phải lập một phòng mạch mới cho mình và cho một người bạn là Bác sĩ Nhãn Khoa. Chương trình của chúng tôi sử dụng FileMaker Pro cho nên có thể dùng với Mac hay Windows/ Linux cùng một lúc mà không có vấn đề.

Cuối năm 2001, tôi tham dự Diễn Đàn Y Sĩ, một diễn đàn của Hội Y Sĩ Việt Nam tại Hoa Kỳ trên mạng và lần đầu tiên được nghe đến danh từ Unicode qua Bác sĩ Hồ Ngọc Minh, chuyên viên điện toán của diễn đàn. Từ vài năm trước, vì nhu cầu viết tiếng Việt, nhất là để giao dịch với quý vị dùng PC, tôi đã cắn răng mua chương trình VNI Tân kỳ 2000 tốn đến AUD$500.

Sở dĩ tôi phải dùng PC và VNI là vì thuở đầu tiên với Macintosh, tôi hoàn toàn bí không làm sao gởi và nhận thơ tiếng Việt với PC được cả, ngoài dạng tiếng Việt Vietnet loằng ngoằng. Nhóm TriChlor có viết chương trình dùng MacVISCII font để viết tiếng Việt nhưng không mấy hữu dụng và ít có ai dùng. Chương trình hay nhất và miễn phí thời đó cho Macintosh là VPSKeys 1.3 của Hội Chuyên Gia Việt-Nam. Muốn viết VNI thì phải trả tiền hãng VNI vì VPSKey cho Macintosh, khác với phiên bản Windows, không cho phép mình viết với VNI font. Do có sự khác biệt về hệ thống phiên dịch bảng mã, VPS email sẽ thành một mớ hỗn độn qua PC và ngược lại, chỉ có cách gởi kèm theo dạng text file thì mới đặng. Thứ nữa, cho đến bây giờ, không một ai chịu viết chương trình hoán chuyển từ dạng VPS sang VIQR (Vietnet) hay VNI cho Macintosh cả. Hội Chuyên Gia Việt-Nam vẫn chưa hề cập nhật VPSKeys phiên bản 1.3 cho Macintosh từ 1995, nói gì đến Unicode.

Trong thời gian đầu tiên làm quen với tiếng Việt Unicode tôi vẫn còn tiếp tục viết với VNI font và sử dụng chương trình VietUni hoán chuyển ra Unicode để gởi thư cho đến khi được giới thiệu VPSKeys 4.1. Chúng tôi theo phong trào Unicode ở bên ngoài, bắt đầu một chiến dịch cổ võ cho tiếng Việt Unicode và trao truyền kinh nghiệm cho các thành viên khác của diễn đàn. Bác sĩ Nguyễn Văn Đức (đồng tác giả cuốn sách “Viết, đọc chữ Việt trên computer và Internet”) tham dự diễn đàn Sài Gòn Hải Ngoại, một hôm gởi đến cho tôi lá thư của ông Nguyễn Đình Nhân của báo Tin tức, Paris, hỏi cách dùng tiếng Việt Unicode với Macintosh. Tôi lờ luôn vì bí, cho dù lúc ấy, Bác sĩ Hồ Ngọc Minh có chuyển một bài về Unicode và Macintosh từ Alan Wood ở Anh quốc (http://www.alanwood.net/unicode/macbrowsers.html).

Tôi đã từng làm thử những điều chỉ dẫn ở trang này nhưng hoàn toàn thất bại. Tôi không sao mở hay hiển thị được một chữ tiếng Việt Unicode với WorldText trong khi bao nhiêu người bảo là nó dùng được với các ngôn ngữ khác. Trước khi viết được tiếng Việt Unicode thì ít nhất phải đọc được các trang nhện Unicode cái đã, tôi biết rõ như thế. Tôi tình cờ khám phá ra phương pháp đọc và viết tiếng Việt Unicode với Windows 95 (bắt máy phải dùng font Tahoma để hiển thị) cho nên với Macintosh OS 8.6-9.2, một hệ điều hành (HĐH) tân kỳ hơn Windows 95 nhiều, tôi biết chắc là từ OS 8.5 trở lên phải hỗ trợ Unicode chứ. Apple lại là một thành viên của Unicode Consortium từ năm 1991, thế thì tôi sai ở bước nào mà máy vẫn ỳ ra không chịu hiển thị đúng các trang nhện internet??!! Vô lý Macintosh phải chịu thua PC về vấn nạn Unicode? Hay chẳng qua vì thị trường quá nhỏ cho nên không có chuyên gia nào thèm giải quyết chăng? Đây là một thử thách tôi không thể bỏ qua, nhất là lại lỡ mang tiếng rành Unicode, rành Macintosh.

Tôi bỏ ra gần sáu tháng đi lục lọi khắp trên Net để thử mọi ứng dụng, lời khuyên cài đặt chương trình a,b,c thậm chí cài cả hệ thống WorldScript của Apple nhưng vẫn không ăn thua gì với ClassicOS 8.6-9.2. Tôi đâm ra rành Unicode vì phải đọc quá nhiều nhưng tất cả đều để áp dụng cho PC, không một ai biết về Macintosh cả. Nơi khá nhất thì lại chỉ về trang của Alan Wood, hoài công.

Năm 2001 cũng là thời điểm HĐH OSX ra đời và lớn mạnh. HĐH OSX dùng Unix, đặt nền tảng trên XML, hỗ trợ unicode 100%. Tôi không có nhu cầu để thử OSX nhưng với vấn đề tiếng Việt Unicode tôi phải mày mò cài OSX vào. Vừa cài đặt xong OSX, chạy thử Internet Explorer lại thất bại, tôi nản quá. May thay chương trình Mail của Apple lại hiển thị tiếng Việt Unicode thật rõ và đẹp, tôi mừng húm và đồng thời bắt đầu ngờ vực Internet Explorer. Để thử lại giả thuyết của mình, tôi gởi trang web qua email và dùng Mail để lên mạng. Trong cả hai trường hợp, OSX Mail đều hiển thị đúng tiếng Việt. Outlook Express cho Macintosh cũng tương tự, không chịu hiển thị tiếng Việt Unicode. Lúc ấy tôi mới vỡ lẽ. Không như phiên bản IE cho Windows, tất cả mọi sản phẩm Microsoft cho Macintosh đều không chịu hỗ trợ Unicode. Thậm chí chính quyền Do thái xin phép Microsoft cho họ viết thêm vào chương trình Word để viết chữ Hebrew trong Macintosh, Microsoft chẳng cần cất một cái ngón tay mà Microsoft cũng từ chối. May thay bây giờ đã có bao nhiêu chương trình khác hỗ trợ Unicode để thay thế Word mà vẫn đọc được dạng Word, thậm chí hoàn toàn miễn phí do các hiệp sĩ Linux/Unix viết.

Sau đó là một màn đi tìm chương trình trình duyệt lên mạng (web browser) để thay thế MSIE. Owmniweb và Mozilla coi bộ là hai chương trình khá nhất tôi tìm ra được. Mozilla giống PC hơn là Macintosh nhưng nhờ vậy mà những chương trình Java script của PC như VietUni chạy ngon lành trong khi Omniweb hay iCab v.v… lại chịu phép. VietUni thật là tuyệt, giúp cho mình viết tiếng Việt Unicode và hoán chuyển qua lại giữa các dạng TCVN-3, VNI, VPS, Unicode, Vietnet v.v… trong nháy mắt.

Tôi có tìm ra ngay từ đầu cái keyboard setting trong system của OSX để viết tiếng Việt nhưng tiếc thay Apple không hề có một tí chỉ dẫn về cách gõ tiếng Việt. Mò mẫm một hồi lâu, tôi bỏ cuộc vì trong đầu vẫn còn ám ảnh các lối gõ dấu Vietnet, VNI và Telex. Mãi sau này Bs Hồ Ngọc Minh báo cho biết nó y hệt lối gõ của Windows hay còn gọi là TCVN (tiêu chuẩn Việt-Nam) chuyên dùng font tổ hợp (combined Unicode font): 1 là ă, 2 là â, 3 là ê, 4 = ô, 5 là dấu huyền, 6 dấu hỏi, 7 dấu ngã, 8 dấu sắc, 9 dấu nặng, 0 là đ, { = ư, } = ơ v.v… không mấy hợp lý, nhất là khi lỡ quen với ba phương pháp gõ thông dụng nói trên.

Sau này tôi biết thêm chương trình java VietPad chạy độc lập chẳng cần qua Mozilla rất tuyệt để gõ tiếng Việt. Tuy nhiên OSX vẫn còn thua PC ở chỗ cái chương trình của HĐH tuy cho ta viết tiếng Việt trực tiếp trong các thảo chương hỗ trợ Unicode, lối gõ TCVN vẫn còn bất tiện và chẳng mấy người ưa.

Như thế là OSX coi như giải quyết tạm ổn thỏa thế nhưng còn ClassicOS 8.6-9.2 thì sao? Cho dù Apple đã khai tử nó nhưng mà với một lịch sử 20 năm với bao nhiêu là thảo chương ứng dụng, rất nhiều người vẫn còn sử dụng nó và có lẽ trong vòng ít nhất là 5-10 năm nữa, dù chỉ là dùng trong một khung của OSX. Ít nhất bây giờ tôi đã biết chắc là Apple hỗ trợ Unicode và lần này sẽ không bao giờ dùng chương trình của Microsoft nữa. Tôi hăng hái đi tải và cài đặt Mozilla cho OS9 (Omniweb chỉ có phiên bản OSX mà thôi) và lên mạng. Lại vẫn bị những ô vuông ở các chữ nhiều dấu. Thay đổi tất cả mọi encoding từ Western European sang UTF-8, rồi MacRoman, Windows thậm chí cả Cyrillic, Thai, Baltic v.v… cũng chẳng ăn thua gì.

Trong khi mọi người sử dụng PC đều có thể viết và gởi thư tiếng Việt chân phương cho nhau dễ dàng không cần phải cài đặt thêm font gì ráo, trong khi họ có thể lên mạng đọc bao nhiêu kiến thức, truy cập bao nhiêu điều hay một cách dễ dàng nhờ Thống nhất mã (Unicode), những người sử dụng Macintosh đang bị thiệt thòi rất lớn nếu máy họ không đủ mạnh để chuyển qua OSX. Với lại có mấy ai muốn đi học dùng một HĐH mới ngoại trừ trường hợp bất khả kháng. OSX cũng không dễ nhưng ít nhất tôi đã đạt được chủ đích, thế mà bao nhiêu thử nghiệm của tôi với ClassicOS đều thất bại. Tôi chỉ muốn khóc và bỏ cuộc.

Mà rồi tôi bỏ cuộc thật. Bẵng đi một thời gian mấy tháng, suy đi nghĩ lại tôi nghĩ vấn đề có thể là vì ba cái font. HĐH 9.2 chắc chắn hỗ trợ Unicode, Mozilla cũng vậy, thay bao nhiêu encoding cũng chẳng ăn thua, vậy thì chỉ có vấn đề font mà thôi vì OSX có khả năng dùng bất cứ font cho Macintosh hay PC. Tôi đi lục lọi các bộ font, nhất là font Unicode của Microsoft để cài đặt nhưng vẫn không xong. Lúc ấy tôi vẫn chưa rành thế nào là font dự tác (pre-composed) hay còn gọi là font dựng sẵn, đối nghịch với font tổ hợp (combined) hay font ghép dấu thành ra không dè vấn đề là do đó mà ra. PC hiển thị cả hai loại font đều được dẫu rằng các trang nhện đều sử dụng font dự tác trong khi Macintosh (và cả Microsoft) đều thiên về font tổ hợp (ghép dấu).

Lại bỏ cuộc lần nữa cho đến một hôm tình cờ nhìn thấy chương trình hoán chuyển font giữa hai hệ thống Macintosh và PC. Lại thêm một giây phút "đốn ngộ". Nếu như tôi thử dùng font PC với Macintosh thì sao nhỉ? Mozilla là chương trình tương hợp với PC nhất, bằng chứng là VietUni java chạy với Mozilla trong khi Omniweb bí kia mà ? Vậy thì nếu tôi dùng font PC thì Macintosh của tôi sẽ y hệt như một PC mà khỏi phải dùng máy ảo như Virtual PC for Macintosh.

Nhưng, cũng lại những cái nhưng đáng ghét, muốn thế thì phải hoán chuyển font PC ra dạng Macintosh cơ. Tôi vào versiontracker tìm tiết mục Font conversion thì thấy có hai chương trình dùng Macintosh để làm chuyện này: TTConverter 1.5 ra đời từ 1993, chưa hề được cập nhật. File cực nhỏ, có 49KB mà lại miễn phí. Ngược lại TransType 2.0 là chương trình công nghệ thật đẹp nhưng tác giả đòi $97. May thay họ có bản demo cho mình thử nhưng sẽ không hoán chuyển thật hoàn hảo cho mình. Bên PC thì có CrossFont cũng có khả năng này.

Tôi thử ngay lập tức với TTConvert 1.5 và... EUREKA! Ôi! Lần đầu tiên tôi đọc được tiếng Việt Thống nhất biên mã với Macintosh Classic OS 9. Tạ ơn Trời Phật, sau hơn một năm tìm tòi, thí nghiệm, đọc bao nhiêu tài tiệu trên mạng muốn mờ mắt. Chuyện dễ dàng (!?) thế này sao các cao thủ dùng Macintosh Unicode không chịu chỉ dùm cho, báo hại một tên không rành về thảo chương như tôi phải đi tìm tòi phát mệt.

Tuy nhiên (lại tuy nhiên), TTConvert vừa chậm vừa hoán chuyển dở, font không đẹp như phiên bản PC và hơn một lần máy tôi crashed. Hai nữa là nó chỉ tạo từng font riêng biệt chứ không thể gộp vào một bộ (font suite) cùng tên, ví dụ: font Tahoma có loại nghiêng, đậm, hay vừa đậm và nghiêng thường phải gộp vào một bộ trong HĐH Macintosh chứ không phải hiện hữu riêng lẽ như là một font độc lập. TransType thì tuyệt hảo, giao diện mỹ thuật, font hoàn thành rất nhã. Nhờ lục lọi bấy lâu nay, tôi tìm ra được trên 150 fonts unicode do Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiệp ở đại học Bách Khoa Sàigòn làm (http://www.ktlehoan.com/link/kho/funidhbk.htm). Vì chỉ gồm có những ký tự Latin mở rộng để viết tiếng Việt, Anh, Pháp v.v… cho nên so với những font trong HĐH Windows (chiếm trên 1 MB), dung lượng của các font này đổ đồng từ 100K trở xuống, rất tiện.

Mấy tháng sau đó là một chuỗi miệt mài thử làm font rồi đem thí nghiệm với các chương trình như Mozilla, Netscape 7 (anh em song sinh với Mozilla), Opera, iCab. Đến lúc này thì ngay cả WorldText cũng làm việc đàng hoàng với tiếng Việt Unicode, có điều cái clipboard (Bảng ghi tạm) của Apple hơi cà chớn, với những chương trình không chịu hỗ trợ Unicode tôi không thể dán (paste) vào được, nhất là nếu chỉ dùng Command+Copy, thế nhưng dùng cắt (Command+X) thì lại được, chẳng hiểu tại sao.

Tuyệt thay là cái javascript VietUni. Các chương trình xuyên hệ thống này tuy là viết cho PC nhưng đem qua ứng dụng Macintosh vẫn ngon lành. Chỉ tiếc là nó không hoán chuyển dạng VPS-Mac được. Mà chẳng chỉ VietUni, hiện nay không có một chương trình nào cho Macintosh khả dĩ hoán chuyển từ bất cứ dạng nào sang dạng nào. Các anh chị ở Hội Chuyên Gia đâu rồi? Tôi đang nhờ anh Trần Anh Tuấn làm điều này hay ít nhất cho phép tôi sửa lại cái VietUni này nhưng thời giờ đang còn eo hẹp với lại cũng chưa thấy có mấy ai có nhu cầu nên công tác này đang còn nằm hứng bụi.

Tóm lại, OSX là môi trường lý tưởng nhất để sử dụng tiếng Việt Unicode nhưng nếu bạn vẫn muốn dùng Macintosh Classic OS 9 thì với những khám phá này, bạn sẽ không bị thua thiệt gì so với người dùng PC để lên mạng, tham gia các diễn đàn v.v., mà lại còn có thể tự hào: chính vì cái máy của tôi không được ai viết chương trình cho nên được bảo đảm an toàn không bao giờ bị nhiễm virus… oh la la! ;-)

Bảo-Quý

Khả năng truyền thông và lãnh đạo mới BS Nguyễn Văn Đức (USA)

Chữ Việt không dấu BS Phạm Tu Chính (France)

Chữ viết còn, tiếng Việt còn BS Đinh Xuân Anh Tuấn (France)

Viết tiếng Việt Thống nhất mã Unicode với Macintosh BS Nguyễn-Phước Bảo-Quý (Australia)

Những kỹ thuật sử dụng Internet BS Nguyễn-Phước Bảo-Quý (Australia)